Foto's.      

5 juli 2015  Foto's stadswandeling het Geheime Tiel.

6 maart 2011 FOTO'S Jubileum  35 jaar WaardevolTiel

 

Hieronder:

           Foto's Jan van Doesburg

 

 

 

De Zandwijkse poort

Kadastrale kaart Tiel 1832

 

Veel mensen, die over het straatwerk van de driesprong Zandwijkse Poort –   Voorstad  lopen, valt het niet op dat in het straatwerk de contouren van de oude Zandwijkse Poort zijn verwerkt. Jammer dat er nergens een bordje is aangebracht waarop  wordt verwezen naar het straatwerk en de geschiedenis van de poort.

 

 

De Zandwijkse Poort is namelijk gebouwd naar aanleiding van een conflict situatie in Gelre. Het conflict verliep zoals zovele middeleeuwse oorlogen in een vrij onoverzichtelijke reeks van kleinere gevechten en acties. Daarbij liep de spanning tussen Tiel en Zandwijk al zo hoog op, dat scheldpartijen over en weer niet van de luchtwaren. Op 14 januari 1464 werd Dirck Doys van Beesd, lid van een vooraanstaande Tielse regentenfamilie, op de dam tussen Tiel en de Voorstad door een groep Zandwijkenaren gelyncht. Daarop besloot de magistraat van Tiel  de Voorstad in te lijven bij de stad Tiel. Er werd een muur en een gracht omheen gelegd en aan het einde van de Voorstad werd de Zandwijkse Poort gebouwd met een bolwerk, dat zowel de vijanden van Gelre als de dorpelingen van Zandwijk moest imponeren (bron; “De Geschiedenis vanTiel” van Dr. E.J.Th.A.M.A. Smit en H.J. Kers).

 

  De Zandwijkse Poort met Voorstad - Detail uit de zeventiende-eeuwse kaart van Blaeu.   

De bouw van De Zandwijkse Poort heeft tussen 1460 en 1467 plaatsgevonden. Op de Zandwijkse Poort, die de rol van de oude Dampoort had overgenomen, woonde in de jaren 1520 – 1530 Herbert Wolters, de landschrijver van de Hertog, die de toren ervan als gevangenis had ingericht.

Toen Rink  in 1844 het vervolg zou gaan schrijven op zijn boek over Tiel, liet hij door de architect Stoop tekeningen maken van de Zandwijkse Poort. De Gemeenteraad had toen in feite al beslist dat de poort, die al veel van zijn oude glorie had verloren, gesloopt zou worden. (bron; Versteend Verleden – Huub van    Heiningen)


             

 

Op de plaats van de in 1845 gesloopte Zandwijkse Poort werden twee monumentale woningen in 1846 gebouwd  (zie onderstaande foto).

 

 

 

 

De herenboerderij De Gouden Wagen

De eerste foto is een door de gebr. Campagne vervaardigde ansichtkaart, afgestemeld in augustus 1917 en geeft de Burgemeester Meslaan weer met de boerderij De Gouden Wagen, op de hoek van de Moespot. Zonder problemen kon er toen nog een koets op het midden van de weg rijden. De rails aan de rechterkant zijn die van de stoomtram van Tiel, naar Buren en Culemborg, die korte tijd later werd opgeheven. De uit het eind van de 18de- eeuw daterende herenboerderij De Gouden Wagen heeft een historische relatie  met het huis De Elzenpasch en met de Moespot. Het balkon is een vermoedelijke 19de- eeuwse toevoeging aan het pand en heeft drie geprofileerde consoles.

 De tweede foto geeft de huidige situatie van De Gouden Wagen in gerestaureerde staat weer. Het pand is van architectuur- en bouwhistorische waarde als kenmerkende Betuwse T- huisboerderij en staat sinds enkele jaren op de gemeentelijke monumentenlijst.

 

 

 

 

 

Thedinghsweerd

Thedinghsweerd blijkt al in 1320 in de archieven voor te komen. Onderstaande informatie gaat over het huidige pand. In 1904 werd het oude Thedinghsweerd door de heer van Beuningen uit Utrecht, welke algemeen direkteur was van de Steenkolen Handelsvereniging – HSV, aangekocht voor f 125.000,- en liet het pand tot de grond toe afgebreken. In 1905 werd Thedinghsweerd weer geheel opgebouwd en veranderd in een 1ste klas modelboerderij, welke qua inrichting enig was in ons land. Zijn zoon Harry,welke afgestudeerd was aan de Hogere Landbouwschool in Wageningen en net een wereldreis had gemaakt, begon in de “Modelhoeve”een gemengd bedrijf ofwel een combinatie van paarden- en kippenfokkerij, veeteeld, land- en tuinbouw en fruitbedrijf. Harry trouwde op 7 maart 1907 met Annie Eschauzier, waarna zij op Thedinghsweerd gingen wonen. Daar wordt al snel een tweeling geboren met de roepnamen Harry en Itty. Harry sr. bracht het bedrijf tot bloei en maakte naam als fokker in de paardenwereld, als bestuurder in de vele organisaties, als jager en als dijkgraaf van de Neder-Betuwe. De oorlogsjaren is Thedinghsweerd bepaald niet ongeschonden doorgekomen, vooral door het onderbrengen van vluchtelingen,inkwartieringen en beschietingen. Na de oorlog lieten reparatiewerkzaamheden lang op zich wachten. Na de dood van Harry sr. ging het landgoed over aan de zoon Harry en dochter Itty. In 1965 kwam Harry om het leven bij een auto-ongeluk, waarna er een tijd van verwaarloosd onderhoud volgde. Itty besloot dat de zaak weer opgebouwd moest worden, indien mogelijk met jonge mensen. Toen bekent werd dat de stichting Warmonderhof ( een landbouwschool op biologisch-dynamische grondslag) wilde uitbreiden besloot Itty om met deze stichting te gaan praten. In september 1968 werd er een schenkingsakte getekend en na het opknappen en aanpassen van Thedinghsweerd ging in september 1971 de school van start. Eind jaren tachtig gaat de school de druk van schaalvergroting door de overheid voelen en is in 1993 genoodzaakt om het landgoed Thedinghsweerd te verlaten door samengaan met het Agrarisch Onderwijs Centrum Flevoland.
Na 1993 vestigen zich drie partijen op het landgoed, elk op een eigen deel n.l;
-
          een zorgboerderij, waar een bakkerij en winkel is gevestigd.
-
          een zorginstelling”De Waalborg” (thans s’Heerenloo), waar mensen met een verstandelijke beperking wonen
-
          een woonvereniging Thedinghsweerd op welk terrein er een villa, het koetshuis, de stallen en andere historische opstallen staan.
Het terrein van de Woonvereniging Thedinghsweerd is niet openbaar toegankelijk.

 

 

 

 

 

Hotel De Zon op de Varkensmarkt

Rond 1900 werd Hotel Café Restaurant De Zon op de Varkensmarkt geëxploiteerd door de familie Büchel. Op afbeelding 1 kunnen we een aantal bode-wagens zien die vanaf de Varkensmarkt goederen naar de omliggende gemeenten vervoerden. Afbeelding 2 geeft Hotel Café Restaurant De Zon weer in de dertiger jaren en werd toen al geëxploiteerd door de heer C.P. Lahey. Tiel had in die tijd al een automarkt op de Varkensmarkt. Eind jaren vijftig stond er alleen nog Hotel de Zon op de gevel (afbeelding 3) en werd het nog steeds gerund door de familie Lahey. Er maakten toen een aantal Tielse verenigingen, o.a. zwemvereniging Vahalis, gebruik van de vertrekken voor vergaderingen, recepties en bijeenkomsten. Later zat in het pand het chinees restaurant Hong Kong (afbeelding 4), waarna dit voor de Varkensmarkt beeldbepalende gebouw in 2008 is gesloopt (afbeelding 5) om plaats te maken voor de nieuwbouw van Van Blijdesteijn mode.

 



afbeelding 1
Rond 1900 werd Hotel Café Restaurant De Zon op de Varkensmarkt geëxploiteerd
door de familie Büchel. Op afbeelding 1 kunnen we een aantal bode-wagens zien
 die vanaf de Varkensmarkt goederen naar de omliggende gemeenten vervoerden

 


  afbeelding 2
Afbeelding 2 geeft Hotel Café Restaurant De Zon weer in de dertiger jaren en
werd toen al geëxploiteerd door de heer C.P. Lahey. Tiel had in die tijd al een
automarkt op de Varkensmarkt.

 

    
afbeelding 3
Eind jaren vijftig stond er alleen nog Hotel de Zon op de gevel (afbeelding 3) en
werd het nog steeds gerund door de familie Lahey. Er maakten toen een aantal
Tielse verenigingen, o.a. zwemvereniging Vahalis, gebruik van de vertrekken
voor vergaderingen, recepties en bijeenkomsten.


afbeelding 4
Later zat in het pand het chinees restaurant Hong Kong (afbeelding 4)

 


afbeelding 5
 waarna dit voor de Varkensmarkt beeldbepalende gebouw in 2008 is
gesloopt (afbeelding 5) om plaats te maken voor de nieuwbouw van Van Blijdesteijn mode.


afbeelding 5
Van Blijdesteijn mode.

 

 

 

"Puntenburg"

Op de Tielse stadsplattegrond uit 1649 van Blaeu komt er al bebouwing  voor nabij de driesprong Konijnenwal – Hoveniersweg ongeveer op de plaats waar nu het gebouw “Puntenburg”staat. Dit gebouw was de eerste helft van de vorige eeuw in eigendom van de familie Heyman. In de jaren ‘60 (zie foto 1) kwam het pand leeg te staan en raakte
het in verval. In de jaren ’70 is het pand gekocht door dhr. van Seben, welke “Puntenburg” met zijn stucadoorsbedrijfje heeft gerestaureerd (zie foto 2). Vanaf 1988 heeft de fam. Roeffen zich er gevestigd met een meubelstoffeerderij “Meubelstyling”. Naast “Puntenburg” stonden vroeger een aantal glazenkassen, waar voor de tweedewereldoorlog een bloemisterij in was gevestigd. Deze kassen zijn bij de bouw van het Groenekruisgebouwtje in de begin jaren ’50 gesloopt. Van begin jaren ’40 tot 1950 kon men via de inrit van “Puntenburg” het houtfabriekje “De Hoop” naast de achterzijde van  “Puntenburg” bereiken.

Het kleine kantoortje voor de houtfabriek is eind 1944 nog gevorderd door de Duitsers om voedselpakketten (bestaande uit een stukje vlees en een half brood) uit te delen aan Tielenaren die gedwongen werden graafwerkzaamheden in Tiel uit te voeren. De pakketten werden in de “Gustaaf Adolf” aan de Konijnenwal samengesteld. Na de bevrijding kreeg, dhr.van Doesburg eigenaar van het houtfabriekje, van de Burgemeester Cambier van Nooten, de opdracht om alle kapotte meubels uit Tiel en omgeving met zijn medewerkers te herstellen. Het probleem was echter om aan hout te komen. Toen dhr. v. Doesburg de Burgemeester meedeelde dat hij in Hilversum nog een lading bomen had opgeslagen zorgde de Gemeente Tiel ervoor dat deze direkt werden opgehaald. Het herstellen in oude stijl van het Gemeentehuismeubilair werd gelijk meegenomen incl. de kapotte vergadertafels. Het houtfabriekje “De Hoop” is in 1950 bij een brand verwoest.

   

 

 

Gasthuisstraat met de bouw van een  kerkgebouw “Eben- Haëzer”

 In 1890 begonnen de dames Spiering voor eigen rekening in de Gasthuisstraat met
de bouw van een  kerkgebouw “Eben- Ha
ë
zer” en een woonhuis voor de evangelist. Beide kwamen in 1891 gereed. In 1917 kochten de dames een paar aanpalende pakhuizen op en liet deze afbreken  samen met het huis van F. Kooy en een reeds eerder aangekochte woning naast het kerkgebouw. Op het aldus verkregen
bouwterrein werd “Eben-Ha
ëzer” vergroot en werden het
verenigingsgebouw “Ons Huis” en een huis voor de beheerder gebouwd (linker foto).
 In 1966 wordt de fraaie rozet in de gevel gerestaureerd. In 1975 neemt de Kerkenraad van de Hervormde Gemeente het be-    sluit om van de gebouwen geen gebruik meer
te maken,    waarna in 1975 het kerkgebouw wordt verhuurd en in de     vergadering van 27 juli 1978 besluit men om het gehele     complex aan Vahstal te verkopen met de voorwaarde dat het kerkgebouw binnen 2 jaar gesloopt moet worden. 
De voorgenomen sloop roept in Tiel veel verzet op. In de jaren 1980 en 1981 worden
er in de kranten veel artikelen aan gewijd o.a. dat de “Eben-Ha
ëzer”door een groep jongeren wordt gekraakt. Op 18 mei 1981 wordt met de sloop begonnen. Op de
rechter foto zien we dat de “Eben-Ha
ë
zer” plaats heeft gemaakt voor een appartementencomplex. 

 

      

 

             

 

 

postkantoor, het huis van dr. Pameier en het spaarbankgebouw.

Op de linker foto, van voor de tweede wereld-oorlog, zien we links het postkantoor, het huis van dr. Pameier en het spaarbankgebouw. Deze gebouwen waren op het einde
van de oorlog zo zwaar beschadigd, dat slopen de enige oplossing was. Vervolgens kunnen we in het midden de St.-Ceciliakapel en geheel vooraan rechts het huis van
 dr. Asjes.

Het spaarbankgebouw – welke het bestuur van de Nutsspaarbank in het begin van de vorige eeuw heeft laten bouwen – genoot in die tijd vermaardheid in de hele streek.
Op de plek van de gesloopte panden staat nu het theater Agnietenhof.

 

  

 

 

 

 

"De Koele Bron” aan de Lingedijk

De ansichtkaart uit de jaren vijftig geeft het café – terras “De Koele Bron” aan de Lingedijk weer. Zo te zien een schaduwrijk terras waar het goed toeven was. Na een grondige verbouwing was “De Koele Bron”, o.l.v. Ton en Elly Smidt, vooral in de zeventigerjaren een druk bezocht café. Later is na een brand “De Koele Bron” niet
meer herbouwd. Thans zetelt er het pand van Bierman Advocaten.

 

 

 

 

Tolhuiswal

Het aanzicht van de Tolhuiswal is sinds de afgelopen 100 jaar niet zo heel veel veranderd, de Waalstraat is wel geheel gewijzigd d.m.v. een omlegging van de straat naar de nieuwe coupure nabij "de Belleveu" en een fietspad naar de oude coupure. Rechts zien we de stoomtram Tiel-Buren-Culemborg op weg naar de halte aan het
veer naar Wamel. Deze tramlijn werd naar een aantal mislukte
pogingen
eindelijk op 17 november 1906 met veel feestelijk vertoon ingewijd, maar een lang
leven was de tramlijn niet beschoren, want na liquidatie van de maatschappij moest reeds op zaterdag 2 maart 1918 de laatste rit tussen Tiel en Culemborg gemaakt
worden.


Tolhuiswal omstreeks 1910

 

 

 

Hotel Telkamp  /  " Chassé-theater"

 Hotel Telkamp was een bekende uitspanning, waar kort naar de oorlog veel feesten en bals werden gegeven. In de zaal achter het hotel was de Tielse bioscoop " Chassé-theater" gevestigd deze bioscoop is in de jaren '60 gesloten en vervangen door het Luxor-theater in de Waterstraat. Thans staat op deze plek de AMRO bank.

Klik hier voor de plaats in Tiel  (Google Earth)

 

 

Tiel – Korte terugblik op het “Hof van Arkel”. 

De grond van het “Hof van Arkel” werd in 1272 aangekocht door Hertog Jan de 1ste van
Brabant (aan wie Tiel toen nog toebehoorde) om er een verblijfplaats op te bouwen,
die in 1356 na de stichting van het Tolhuis overbodig werd. In 1400 werd
het “Hof van Arkel” door Hertog Willem van Gelre verkocht aan zijn zwager
Jan van Arkel ( toen   pas is de naam “Hof van Arkel” ontstaan).
De heren van Arkel verbleven in de loop der eeuwen tijdelijk in het “Hof van Arkel” om
 b.v. de pacht te innen.                                  Het “Hof van Arkel” zoals op de bijgaande
 foto is te zien is na 1897 zo tot stand gekomen en werd in die tijd ook wel huis
 De Cocq genoemd. Voor de vernietiging in de laatste wereldoorlog  werd
het pand het laatst bewoond door kolenhandelaar Hey, die zijn klanten in die
tijd per paard en wagen van kolen voorzag. Het straatje tussen de Waterstraat
en de Oliemolenwal kreeg in 1955 op voorstel van
burgemeester N.F. Cambier van Noten de naam Hof van Arkel.


 

 

 

Voorstad Sloop en Pand H&M.

Tussen Boekhandel Arentsen en de voormalige Electronicazaak van Schroëders is de zaak van Scheer en Foppen gesloopt.    (zie foto's 4b en 38a)

 Hierna heeft er archeologisch onderzoek plaatsgevonden. (foto's 44a, 46a en 50a).

  Op deze plek wordt nu het nieuwe pand van H en M gebouwd.

 


4b

 


38a

 


44a

 


46a

 


50a

 

 

 

Bijlage 1

en bijlage 2 
Een aantal foto's hangen in "De Boekenlegger". Voor nadere informatie over, de exposeren
 foto's, begin- en einddatum, kopen van de ingelijste foto's  klik hier

Kapel Avezaath

Wetland Passewaay