Klimaatdijk

 

Voor de PDF versie van dit document klik hier.

 

 

  

Waardevol Tiel

WERKGROEP VOOR CULTUURHISTORIE EN LEEFOMGEVING

www.waardevoltiel.nl

Leeuweriklaan 14, 4005 EV Tiel

  

 

 

 

Aan: de Raad van de gemeente Tiel

Postbus 6325

4000 HH TIEL

 

separaat afschriften aan de fracties in de Raad.

 

Tiel, 18 oktober 2010

 

Geachte leden van de Raad,

 

Waardevol Tiel wil U met bijgaande brief onze visie op de plannen voor een klimaatdijk in Tiel Oost onder  de aandacht brengen, een visie die we vooral gevormd hebben aan de hand van het rapport van de Grontmij ‘Integraal Schetsontwerp Tiel Oost’ van 5 november 2009.

Wij focussen op de klimaatdijk omdat in de plannen die  een oplossing moeten bieden voor  de kwelproblemen in Tiel Oost de aanleg van deze dijk voor de Tielse plannenmakers het belangrijkste uitgangspunt lijkt te zijn.

Op de openbare themabijeenkomst Stadsontwikkeling dinsdag 5 oktober  jongstleden kwam de klimaatdijk uitgebreid ter  sprake. In de discussie die ontstond kwam naar voren dat de klimaatdijk te beschouwen is als één middel om de kwel in Tiel Oost aan te pakken. Onze stelling is dat de klimaatdijk een middel is dat met veel geld weinig oplevert en dat, wanneer

de dijk er niet komt, wat waarschijnlijk is, de kwel ook niet goed bestreden wordt. En er  dus andere middelen ingezet moeten worden en niet gewacht moet worden op iets wat nooit komt.

 

Met vriendelijke groet,

Kees van Groenigen

secretaris

Waardevol Tiel

Leeuweriklaan 14

4005EV Tiel

 


 

Klimaatdijk, doekje voor het bloeden?

Zowel in het kader van het plan Waalweelde als voor de oplossing van het kwelwaterprobleem in

Tiel-Oost, heeft het Tielse gemeentebestuur ingrijpende plannen voor de herinrichting van de

Kleine Willemspolder. In dit Natura 2000 gebied, dat bovendien onderdeel is van de Ecologische

Hoofdstructuur, gaat het voor wat betreft de plannen van Waalweelde  om vergaande ontgronding,

drijvende woningen en omvorming van het gebied tot een parklandschap.

Het plan voor de klimaatdijk houdt, in tegenstelling tot de ontgrondingsplannen van Waalweelde,

juist het dempen van de buitendijkse kil en het deels dempen van de haven in.

Wat zijn het doel, de doelmatigheid, de schadelijke effecten en de kosten van deze nauw met elkaar

te verweven plannen?

Het Waalweelde plan voor de Kleine Willemspolder en de klimaatdijk hebben twee doelen gemeen,

namelijk verfraaiing van het Waalfront en het experiment. In het Waalweelde plan gaat het om het

experiment met de drijvende woningen. Met de klimaatdijk wordt geëxperimenteerd met weg en

woningbouw, alsmede recreatie op een brede terpendijk. Hoofddoel van de Waalweeldeplannen is echter

de bevordering van de capaciteit van waterafvoer. Hoofddoel van de klimaatdijk is het verminderen van

het kwelwaterprobleem in Tiel-Oost.

Over verfraaiing kan men van mening verschillen, maar over het algemeen kan men toch vaststellen dat

de aantrekkelijkheid van een landschap niet is gediend met het optrekken van bouwwerken. Er kan dus

ook met recht gesteld worden dat woningbouw op de dijk en zeker drijvende woningen in de uiterwaard

het Waalfront van de Kleine Willemspolder bepaald niet zullen verfraaien.

Drijvende woningen doen bovendien afbreuk aan het hoofddoel van het plan Waalweelde door hun

opstuwende werking op het waterpeil. Ook is er weinig fantasie voor nodig om te bedenken dat

ontgronding in de Kleine Willemspolder de kwel in Tiel-Oost wel eens zou kunnen bevorderen. Dit

laatste staat tenminste haaks op het plan voor de klimaatdijk, die er immers voor bedoeld is om die kwel

te verminderen.

Zo behelst de aanleg van de klimaatdijk ondermeer juist het dempen van de buitendijkse

kil en het deels dempen van de haven.

Rapport Grontmij

Toch zal, verbazingwekkend genoeg, met de aanleg van de dijk geen wezenlijke vermindering van de

kwel in Tiel-Oost worden bereikt. Dit laatste volgens het rapport van de Grontmij ‘Integraal

Schetsontwerp Tiel Oost’ van 5 november 2009, waarop de plannen voor de aanleg van de klimaatdijk

zijn gebaseerd. Volgens deze eerste plannen zal de klimaatdijk zowel aan de binnenzijde als de

buitenzijde van het bestaande dijklichaam worden aangelegd en gaat het rapport uit van een kwelafname

van slechts 6 procent. Daarbij mag er gerust van worden uitgegaan dat in de berekening van dit

percentage een speculatieve factor zit, zodat het cijfer in de praktijk wellicht nog aan de hoge kant zal

blijken te zijn.

Bijzonder is dat het Grontmij rapport ook aangeeft dat ‘een klimaatdijk op zich geen middel is om kwel

tegen te gaan’. De vermindering van de kwel zou hooguit bereikt kunnen worden door de genoemde

dempingen.( Daarbij is overigens niet aangegeven wat er met de jachthaven en de aanlegplaats van de

hulpdiensten moet gaan gebeuren.)

Nu is het een uitgemaakte zaak dat de kwel ter plaatse wordt veroorzaakt door diep liggende,

waterdoorlatende zandbanen. Om reden van die diepe ligging was het volgens de conclusies van Grontmij

en Waterschap Rivierenland niet mogelijk om de kwel te bestrijden door het slaan van een damwand.

Met het gezonde boerenverstand van de gemiddelde polderjongen kan men zich nu afvragen of in dat

geval de demping van de niet al te diep gaande haven en kil dan ook maar het minste effect zal kunnen

hebben.

Vijverterrein

Een ander integraal onderdeel van de klimaatdijk is de ophoging van het Vijverterrein. Hiermee wordt

niet beoogd om de kwel te verminderen, maar brengt men het gebied boven polderniveau, zodat hier

woningbouw mogelijk is. Niettemin geeft een in het Grontmijrapport opgenomen kaartje op enigszins

curieuze wijze te zien dat deze ophoging, in combinatie met de aanleg van wadi’s  en drains, wel zal

leiden tot een verlaagde grondwaterstand in het zuidelijk gebied van Tiel-Oost, maar het noordelijk

gebied juist natter maakt.

In opmerkelijke tegenstrijdigheid, of juist volledigheid, concludeert het Grontmij rapport ook nog dat, ‘de

aanleg van de klimaatdijk door verbreding van de bestaande dijk leidt tot een stabielere en

klimaatbestendige dijk’, terwijl elders in het rapport tevens wordt vastgesteld dat er ‘voor de dijkstabiliteit

op dit moment geen opgave is’.

 


 

Milieueffectrapportage

Het zal duidelijk zijn dat het concept van de drijvende woningen een grote wissel zal trekken op de

kwaliteit van het natuurgebied. Daarbij gaat het niet alleen om het ruimtebeslag door de woningen, maar

ook door de benodigde bijkomende voorzieningen voor de woningen en het uitstralend effect van dat

alles.

Daarbij komt dat de voorgestelde klimaatdijk, volgens het uitgebrachte Milieu Effect Rapport, de natuur

van de Kleine Willemspolder ook nogal aan zal gaan tasten. Niet alleen door de buitendijks, in de polder

aan te leggen onderdelen, maar ook door de voorgenomen woningbouw op de dijk

Het toetsingsadvies van de Commissie voor de Milieueffectrapportage, van 16 december 2009 aan de

gemeente Tiel, zegt in het kort het volgende.

-

Er is geen onderbouwing van de noodzaak tot dijkversterking als het om veiligheid gaat.

-

De bijdrage aan het oplossen van de kwel met 9% is gering. (

Niet duidelijk is of genoemd percentage,

dat afwijkt van het Grontmijrapport, een verschrijving is of rekening houdt met hogere waterstanden in de

toekomst

.)

Kosten klimaatdijk

In het rapport van de Grontmij wordt een indicatie gegeven van de totale kosten van alle te nemen

maatregelen voor de oplossing van de kweloverlast. Er is daarbij onderscheid gemaakt in kosten die

gemaakt moeten worden tussen 2009 en 2015 en te maken kosten tussen 2015 en 2030. In de eerste

periode gaat het om 28,7 miljoen euro, waarvan 21,1 miljoen voor de aanleg van de klimaatdijk en het

bijbehorend ophogen van het vijverterrein. In de tweede periode zouden de dan nog te maken kosten in

totaal 7 miljoen euro bedragen, waarvan 6,5 miljoen additionele kosten voor de klimaatdijk en de

ophoging. In totaal is er dus sprake van een prijskaartje van 27,6 miljoen voor de ophoging van het

vijverterrein en de aanleg van de klimaatdijk. Maar omdat het hier om een globale kostenraming gaat,

mag worden aangenomen dat, zoals met dit soort projecten gebruikelijk is, de werkelijke kosten

beduidend hoger zullen uitvallen.

Nogal onduidelijk is in dit verband een overzicht over verdeling van kosten tussen de Gemeente Tiel en

het Waterschap Rivierenland voor de uitvoering van de verschillende werken. In een adviesnota van het

algemeen bestuur van het Waterschap, d.d. 16 januari 2010, wordt voor de periode tot 2015 een  bedrag

genoemd van ‘18,5 miljoen euro voor watergerelateerde maatregelen’. De aanleg van de klimaatdijk,

waarvoor men nog bezig is met ‘een verkenning naar de haalbaarheid’ lijkt daarin niet te zijn opgenomen,

maar de kosten van het Vijverterrein (deels?) misschien wel. Zou dit inderdaad het geval zijn, dan zouden

de kosten van de klimaatdijk minus ophoging van het Vijverterrein neerkomen op 10,2 miljoen euro in de

periode tot 2015.

Van het in de adviesnota genoemde bedrag van 18,5 miljoen voor al het overige werk valt nog te vertellen

dat dit bedrag is teruggebracht tot 12,9 miljoen door enkele zeer kostbare maatregelen door minder

kostbare te vervangen. Van dit bedrag komt een deel voor rekening van het Waterschap, een ander deel

voor rekening van zich nog aan te melden projectontwikkelaars en ruim 7 miljoen voor de Gemeente Tiel.

Het ziet er dus naar uit dat de aanleg van de klimaatdijk een zowel onbetaalbare als nutteloze

aantasting van de Kleine Willemspolder zal betekenen. Voor de oplossing van het kwelprobleem,

waar het allemaal om begonnen is, sorteert het geen effect.

Voor de bewoners van Tiel Oost zal de klimaatdijk ongetwijfeld niet meer gaan betekenen dan een doekje voor het bloeden.

.