Bomen.

HOME

Volgende
vergadering
Maandblad Waarom
Waardevol Tiel
Lid voor € 12,-

 

> Noord

> West

> Binnenstad

> Oost

> Buiten

> Tiel Breed

 

> Opinies

> Achtergronden

> Monumenten

> Foto's

> Bomen

 

Link naar
oude ansichten

 

 

 

WELKE TIELSE BOOM MAG NOOIT WEG ?

En welke Tielse boom is het mooist? Deze vragen stelt Waardevol Tiel, vereniging voor cultuurhistorie en leefomgeving, aan alle Tielenaren. Iedereen kan via de website van de Waardevol Tiel een foto van de boom inzenden en vertellen wat die boom betekent, waarom het een mooie boom is.
     Dit via een email naar bomen@waardevoltiel.nl met een foto van "uw" boom (maakt niet uit hoeveel pixels) en een verhaaltje met het waarom, het waar en wanneer genomen.

U weet wel welke boom u mooi vindt maar u heeft geen foto ?
  Geen probleem, bel Jan van Doesburg (tel 0344 617136 ) en hij maakt de foto.

Op dit moment discussieert de gemeenteraad over de bescherming van bomen en Waardevol Tiel wil zo duidelijk maken dat de Tielenaren bomen waardevol vinden. Bovendien komt er zo online een overzicht van alle waardevolle bomen van de stad tot stand.

Bomen bepalen niet alleen het aanzien van de stad, ze vertellen ook een verhaal. Neem nu de majestueuze rode beuken op de Waaldijk bij de Nieuwe Tielseweg. Toen de Tielse patriotten in 1795 terugkeerden wilden die de breuk met het verleden zichtbaar maken, de nieuwe tijd moest zichtbaar worden. Dus werd er, niet toevallig, op de zonnewende van 21 juni 1795 een houten naald in de dijk gestoken en lijnrecht in de schaduw van die naald een kaarsrechte weg aangelegd. De Nieuwe Tielseweg als lokale variant van de Champs Elysees in Parijs. Op de top van de naald werd een gouden bal geplaatst. Al in 1798 verdwenen die patriotten weer van het bestuurlijke toneel en dat gold ook voor de naald met de gouden bal. Voorgoed. Maar wel zijn er toen wat bomen, rode beuken op de plaats waar ooit de gouden bal stond geplant.

 

Of denk aan de eenvoudige knotwilg. Een boomvorm die ontstaat omdat de jonge bomen regelmatig van hun takken ontdaan werden. Dat leverde brandhout, wilgentenen om manden mee te vlechten of stelen voor gereedschap op.
Zo verteld de knotwilg het verhaal van werkende mensen.
Maar bomen zijn natuurlijk gewoon mooi en vormen de groene longen van de stad.

 

 

Wat is uw verhaal, welke boom mag nooit weg. Of hij in gemeente grond staat of in een tuin bij u in de straat. Het gaat er niet om of mensen het vervelend vinden dat er blad afvalt in het najaar, of dat er iets uit drupt in de zomer.

Nee stuur UW boom in en we maken een mooi overzicht. Geen commissie die alleen beslist wat een mooie "beeldbepalende" boom is, nee we doen het samen.

 

 

Mail naar bomen@waardevoltiel.nl met een foto van "uw" boom (maakt niet uit hoeveel pixels) en een verhaaltje met het waarom, het waar en wanneer genomen.

We vinden het heel goed wanneer u deze moeite doet.

 

U weet wel welke boom u mooi vindt maar u heeft geen foto ?
  Geen probleem, bel Jan van Doesburg (tel 0344 617136 ) en hij maakt de foto.

 

 

 

Inzendingen

 


Violierstraat.

Naast de vele waardevolle bomen welke we gelukkig nog in Tiel vinden is beslist de mooiste, plataan die aan de Violierstraat staat, naast de zeer grillig gevormde stam waarin nog een restant van een tuinhek zit, is het voor de straat een majestueuze en volumineuze boom, goed gezond.

Een 2de prachtige plataan staat aan de Kwelkade achter het gerechtsgebouw.                       Henk Selissen.

 

 



De kastanjes van de Schaepmansstraat

De Schaepmansstraat, de toegangsweg naar het station is een wat voorname straat met hoge kastanjes. Prachtige bomen, geplant in de naoorlogse jaren toen de straat uiteindelijk bebouwd werd. Maar kastanjes. Om precies te zijn paardenkastanjes, in dit geval rode paardenkastanjes, nu ja die leveren in het najaar kastanjes. Iets wat niet iedere autobezitter waardeert. De kastanjes hebben het moeilijk. Er heerst sinds enige jaren een ziekte onder de bomen,de bloedziekte of kastanjeziekte. De veroorzaker is een bacterie die er voor zorgt dat de bladeren roestbruine vlekken krijgen en op de stam een donkere uitscheiding van vocht krijgen. De schors kan loslaten en de boom kan- hoeft niet in alle gevallen – uiteindelijk bezwijken. Niet te snel kappen is hier het devies. Even afwachten. Maar die bacterie is niet de enige kwelgeest van de kastanjes. Uit Zuidoost Europa is, misschien als gevolg van de opwarming van het klimaat een klein motje in ons land aangekomen, de kastanjemineermot.  De rupsen beginnen al in de zomer aan de kastanjebladeren te knagen en daardoor krijg je het idee dat in juli  de herfst is ingetreden. Toch maar zuinig zijn op die kastanjes van de Schaepmansstraat!

 



Treurwilg  Nieuwe Tielseweg

Deze treurwilg aan de Nieuwe Tielseweg is gekandelaberd. Wie denkt at dat woord iets van een kandelaar in zich heeft, die is correct. Kandelaberen is het afzagen van hoofdtakken zodat de boom, net gesnoeid, op een kandelaar lijkt. Dat gebeurt om de kroon in omvang te beperken of om het afbreken van zware hoofdtakken te voorkomen. Veel boom  op weinig plek. Maar eenmaal gekandelaberd moet dat steeds weer opnieuw gebeuren, zoals bij deze treurwilg. Dit is een gele treurwilg, gelet op de kleur van de takken, een kweekvorm, kruising tussen de groene treurwilg uit China en de goudwilg. Maar dat zegt bij wilgen niet zoveel, soorten kruisen onderling nogal makkelijk. Zo is recent uit onderzoek komen vast te staan dat er in de Biesbosch meer dan vijftig (!) wilgenvarieteiten staan. Wilgen worden niet oud. Maar ze leveren hout voor klompen en vroeger ook de grondstof voor aspirientjes. De wilg, latijnse naam Salix, bevat namelijk salicylzuur en van de bast werd dat vroeger gewonnen. Denk daar maar eens aan bij de volgende hoofdpijnaanval. Maar naast het hoofd zorgen wilgen ook voor de voeten. Ideaal klompenhout en slijtvaster dan de populier.  En wilgetenen, jonge takken, daar werden en worden manden van gevlochten. Nuttige boom, zo’n wilg.

 

 



Nieuwe bomen voor de Binnenhoek.

Ja vele jaren is de Binnenhoek nu ingericht met een brede midden strook. Bomen voor vasthouden fijnstof, dempen verkeerslawaai en uitstraling. Om te controleren of ze in één lijn staan moet de hand boven de ogen.


Meer dan 20 nieuwe bomen.  Ooit monumentaal ?

klik hier voor een overzicht met namen en plaats

copie van 24-04-2014 Beplantingsplan herinrichting Binnenhoek 2014 (PDF, 4,57 MB)

 

 



Beuken     Begraafplaats Ter Navolging

Twee majesteitelijke beuken bij de historische begraafplaats Ter Navolging. De begraafplaats is in 1786 gesticht en daarmee één van de oudste begraafplaatse die niet bij een kerk en buiten de stadmuren werd aangelegd. Het was de bekende Tielse patriot J.D. Van Leeuwen die het initiatief nam om de begraafplaats te stichten om zo de traditie van het begraven in de kerk te doorbreken. Want dat was onhygiënisch en zorgde voor het befaamde begrip ‘rijke stinkerd’ voor degenen die het betalen konden. Aan de leeftijd te zien zijn deze bomen ergens in het midden van de 19e eeuw geplant en is hun gezondheid goed. Over de beplanting van de begraafplaats later meer.

 

 



 

http://www.bomengids.nl/lente/pics/Spaanse_aak__Acer_campestre__Hedge_maple@img_2070blad.jpg
Hertenkamp.

De Hertenkamp of beter de Plantage is een gebied met een bewogen geschiedenis. Oorspronkelijk was het agrarische grond dat tot het bezit van de Tielse kloosters behoorde en onder de naam Vrijthof ging. Na de reformatie werd het onteigend en kwam het in het bezit van de gemeente die het uiteindelijk in 1861 verkocht aan de latere burgemeester Hasselman die er een groot huis bouwde, de Fruithof. In 1936 werd een deel van de grond langs de Nieuwe Tielseweg verkocht voor de bouw van woningen. Maar de Plantage bleef beplant met fruitbomen, vandaar de naam plantage. In de 19e eeuw verschenen er bedrijven langs de Kwelkade aan de zijde van de dijk, wat zo zijn milieuproblemen meebracht. In laatste decennia van de 19e eeuw verrees het nieuwe gebouw van de rechtbank in een deel van de Plantage dat daarvoor door de gemeente aan het Rijk verkocht werd. Na de oorlog veranderde de Plantage definitief in een hertenkamp, een  cadeau van de Oranjevereniging. De meeste beplanting van de Hertenkamp, zoals de Plantage nu heet stamt van na de oorlog. Dat geldt ook voor deze Spaanse aak, acer campestre of veldesdoorn. De soort komt voor in Europa, ZW-Azië, en Noord-Afrika en heeft het liefst een lemige bodem. De boom kan tot 25 meter hoog worden en kent nogal wat cultivars oftewel kweekvarianten. De Spaanse aak werd vaak als hakhout aangeplant en levert goed brandhout. Ook werd het hout wel gebruikt voor de stelen van gereedschapsstelen. De boom levert tijdens de bloei veel nectar wat weer bijen en andere insecten aantrekt. De vleugelvormige vruchten zijn weer gewild als voedsel bij groenlingen en bijvoorbeeld appelvinken. Kortom: sierraden in de Plantage!

 

 



Plataan

Deze grote plataan staat ook op "Ter Navolging".  Die naam van de begraafplaats heeft niets te maken met de gedachte dat er snel en veel begraven moest worden maar alles met de gedachte dat er begraafplaatsen buiten de stedelijke omgeving en weg van de kerken moesten komen. De plataan is neen kruising tussen de Oosterse plataan en de Westerse plataan die weer uit Noord-Amerika afkomstig is. De geleerden zeggen dat die vruchtbare kruising rond 1650 in Frankrijk of Spanje ontstaan is en die bomen worden al heel lang als laanboom en parkboom aangeplant. De plataan is behoorlijk bestand tegen luchtvervuiling mede omdat de boom de schors laat vallen en zo zijn jas ververst. Wie goed kijkt ziet hoog in de boom een uilenkast hangen, nu maar luisteren of de bosuil 's avonds zijn 'kiwit kiwit' laat horen.

Tussen die oude bomen zouden zij zich thuis moeten voelen. Overigens, ook platanen kunnen oud worden, er zijn kerngezonde bomen van meer dan drie eeuwen gevonden.

 

 



Hulst

Ook al weer op die oude begraafplaats "Ter Navolging" met zijn bijzondere bomen. Het is hulst. Iedereen denkt dat hulst stekeltjes aan de bladen heeft maar bij oudere bomen verdwijnen die stekels nu juist. Dus ook deze boom staat er al weer een tijd. Eigenlijk hoort de boom van nature thuis op kalkarme goed ontwaterde zand of grintbodems maar zo te zien vindt deze boom Betuwse klei ook prima. De hulst heeft ruim vierhonderd verwante soorten maar die staan in de tropen. De rode besjes die het met de groene bladeren zo goed doen in kerststukjes zijn giftig. Rood is meestal een signaalkleur in de natuur 'eet mij niet' . Aardbeien, frambozen en aalbessen daargelaten. Er zijn heel wat gekweekte varianten van die brave hulst met tal van kleuren. De hulst is tweehuizig, dat wil zeggen er zijn mannelijke en vrouwelijke bomen.

 

 


 


Soms kondigt het einde zich aan...

Monumentaal is deze beuk in de voortuin van zorgcentrum Walstede zeker. De beuk heeft de bouw van de inmiddels verdwenen villa in de jaren '30 van de vorige eeuw meegemaakt en stamt vermoedelijk uit het midden van de 19e eeuw. Zo'n beuk is een ecosysteem op zich, met insecten en korstmossen als deze groot dooiermos. Dat laatste onder voorbehoud want het op naam brengen van een korstmos is geen eenvoudige zaak. Een korstmos is overigens weer geen mos maar een samenwerkingsverband van een schimmel die voedingsstoffen uit de groeiplek, in dit geval het boomschors, haalt en een alg die licht in voedingsstoffen kan omzetten. Zo helpt de een de ander. Maar deze beuk is aangetast door wat ik voor platte tonderzwam houd. Ook hier past voorbehoud want paddenstoelen determineren, ook dat is een vak apart. Die tonderzwam tast de boom aan en wat wij voor een paddenstoel houden is de bloem van een uiterst uitgebreid netwerk van schimmeldraden dat al door de boom heen loopt. Nu wil bij sommige schimmels hun aanwezigheid zorgen voor een verkleuring van het hout waardoor het voor de meubelmaker waardevoller wordt. Dat is hier niet het geval. Maar zo'n boom in de laatste jaren, die heeft veel meegemaakt, van een "ban de bom" teken in de bast tot het onvermijdelijke hartje met initialen. Nu maar hopen dat die liefde beter zichtbaar bleef dan het hartje. Voor de beuk geldt nu dat er regelmatig geïnspecteerd moet worden en bij gevaar voor de omgeving rest nog de kettingzaag. Jammer maar onvermijdelijk, niets meer aan te doen.

 

 



De Californische Cipres

Zo'n eeuwig groene boom, het is een magnifiek gezicht. Dit is een Californische cipres, van oorsprong afkomstig uit, jawel Californië en Oregon. Daar heeft de boom te kampen met schimmelinfecties maar dat is hier niet het geval. Ook hier zijn de kwekers sinds de boom na 1854 werd ingevoerd enthousiast aan de gang gegaan met als gevolg dat er vele cultivars te zien zijn. Dit exemplaar op "Ter Navolging" is redelijk origineel en dicht bij de natuurlijke vorm gebleven. De bomen kunnen tot circa 40 meter hoog worden dus deze is al aardig op weg. De boom vermeerdert zich overigens ook langs natuurlijke weg en heeft dan een voorkeur voor zandige hellingen. De zaadkegels zijn onrijp groen en rijp bruin. Op de foto zijn wat zaadkegels van verleden jaar te zien, die rooie punten aan het eind van de loten zijn weer de nieuwe bloemen in ontwikkeling.

 



Taxus

Taxus op 'Ter Navolging'.
De taxus is (naast de
Juniperus (jeneverbes)) de enige inheemse conifeer. Alle andere, dat is import. Taxus met zijn eeuwig groene naalden is een boom die vaak op begraafplaatsen wordt aangeplant. Eeuwig groen, dat is een mooie verwijzing naar de eeuwige rust of het eeuwige leven, net wat je er van vindt. Heel wat minder vredig is het gebruik van Taxus. De boom levert zeer geschikt hout voor bogen. Ja die van Robin Hood. De Engelse langboog werd van taxushout gemaakt, de stammen werden geoogst en gespleten in vieren, de quarterstaff. Dat hout moest lang drogen voordat het verwerkt kon worden tot een boog van 1 meter 80. Dat is overigens nog een hele kunst. Die bogen gaven de doorslag in de slag bij Azincourt (1415- Honderjarige oorlog) waar de Engelsen een superieur ridderleger uit de bloem van de Franse adel versloegen. Denk er niet te licht over, zo'n boog had een effectief bereik van ruim 200 meter terwijl de musketten van Napoleon niet verder kwamen dan 100 meter.
Bovendien kon je veel rapper pijlen afvuren dan een musket laden. In Engeland gold lang de wet die verplichtte dat er na de mis geoefend moest worden met de langboog.Dat vergt vaardigheid en de nodige spieren waardoor archeologen aan het skelet van mensen uit die tijd kunnen zien of het boogschutters waren of niet. Het verhaal gaat dat nog tijdens de Tweede Wereldoorlog bij Duinkerken van de langboog gebruik gemaakt is door een ongetwijfeld excentrieke Britse officier.

Taxus is overigens giftig en niet geschikt als veevoer. Vreemd genoeg zijn de besjes eetbaar maar de zaden in die besjes zijn dan weer flink giftig. Hetgeen overigens ook weer een reden was om ze op begraafplaatsen te planten, dan werd het vee er niet losgelaten. Die giftigheid heeft dan weer een goede kant. Uit Taxusnaalden kan een stof gewonnen worden, Taxol, een geneesmiddel voor onder meer borstkanker. Een boom van leven en dood. Deze exemplaren op "Ter Navolging" zijn overigens al enkele eeuwen oud. Taxussen bestaan in vele kweekvormen die allemaal verwant zijn. De bomen groeien traag en kunnen zeer oud worden.